گزارشی از بازدید ناظران ویژه کنترل مضاعف از بافت فرسوده منطقه 17 | نظام مهندسی | گزارشات ویژه
دوشنبه, 16 تیر 1399

logo93

گزارشی از بازدید ناظران ویژه کنترل مضاعف از بافت فرسوده منطقه 17

111

2 

منطقه 17 شهرداری و بافت فرسوده آن


3 

بازدید ناظران ویژه سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران از عملیات ساختمانی در دست اجرای بافت فرسوده منطقه 17 در تاریخ 1392/09/02 انجام شد. ابتدا جلسه ای در دفتر ویژه منطقه 17 برگزار گردید که در آن آقایان مهندسان فرداد صفائیان (سرپرست تیم)، محسن اسماعیلی تمیز، وحید مرادی سنکی، جلیل رحمانی اصل و مهرداد نجفی از تیم ناظران عالی سازمان نظام مهندسی ساختمان و آقای مهندس سید جلیل موسوی مدیر دفتر ویژه منطقه 17 و آقایان مهندسان حسین اخلاقی و محمد عارف خیابانی (از دفتر مذکور) و مهندس علی خانی (راهبر منطقه از سازمان نوسازی بافت فرسوده) و در انتهای جلسه نیز آقای مهندس زمانی (از دفتر منطقه گلچین و جلیلی)، حضور داشتند.

ابتدا آقای مهندس موسوی توضیحات کاملی در مورد نحوه عملکرد نوسازی بافت فرسوده منطقه 17 و مسائل و مشکلات آن و نیز مسئولیتهای دفاتر و همچنین همکاری خوب شهرداری منطقه 17 با موضوع نوسازی بافت فرسوده مطرح نمودند.

سپس از ساختمانهای در حال ساخت بازدید به عمل آمد.

4 

نتیجه این جلسه و بازدید از ساختمانهای درحال بازسازی و نحوه برخورد مجموعه سازمانهای درگیر با موضوع بافت فرسوده، به شرح زیر می‌باشد:

ورود دفاتر خدمات نوسازی به نظارت عالی پروژه‌های ساختمانی

با توجه به شکل گیری و راه اندازی دفاتر خدمات نوسازی بافت فرسوده در سطح محلات مصوب در بافت فرسوده شهر تهران، و تشویق مالکین به تجمیع و نوسازی املاکشان سرانجام اکثر دفاتر توانستند جریان تجمیع و نوسازی را در مناطق مختلف شهر تهران به راه انداخته و طی سالهای 90 و 91 و 92 بیش از 30 درصد محلات تابعه خود را نوساز نمایند. از آنجایی که سرفصل کاری دفاتر نوسازی جلب مشارکت اجتماعی و مردمی بوده لذا در بیشتر موارد از سرمایه گذاران و سازندگان بومی هر محله استفاده شد و نتایج نسبتاً خوبی هم حاصل گردید، از طرفی متأسفانه مدیریت شهری (مجموعه شهرداری ها، سازمان های آب و فاضلاب، اداره برق، زیبا سازی و...) و سازمان نظام مهندسی ساختمان و وزارت راه و شهرسازی (و مجموعه های تابعه) همچون گذشته و بسیاری از موارد مشابه دیگر، از قافله ساخت و ساز عقب مانده و همگام و همپا با این گونه نوسازی‌های مردمی و اجتماعی حرکت نکرده‌اند. این امر منجر گردید که کالبد ساختمانها و سیما و منظر محلات عمدتاً با شیوه نا مناسب شکل گرفته و بافت های شهری را دچار مشکلات عدیده‌ای نماید که تغییرات مداوم مدیریت شهری و قوانین مزید بر علت شد و موجب عدم توجه به نوسازی معابر، عدم توجه به خط آسمان، عدم توجه به تناسب ارتفاع ساختمان نسبت به عرض معبر، عدم توجه به سرانه های مورد نیاز خدمات 7 گانه محلات و... گردید و در بخش فنی و اجرایی عدم نظارت صحیح و دقیق همکاران محترم ناظر نیز کالبد و بافت‌های شهری را بیش از پیش با تهدید مواجه نمود.

خوشبختانه با دقت نظر دفاتر خدمات نوسازی و حمایت سازمان نوسازی شهر تهران، دفاتر با دید کارشناسانه‌ای به این مباحث ورود نموده و اقدام به ایجاد پاسخهای مناسبی برای هرموضوع کردند. با تعریف پروژه‌های محرک توسعه و ارزش افزا، خدمات مورد نیاز محلات خود را در بخش های آموزشی، بهداشتی و درمانی، فضای سبز و ... تأمین کردند، با ورود به مبحث معماری اسلامی- ایرانی، طرح تفضیلی و غیره سعی در اصلاح سیمای محلات خود دارند و با ایجاد تعاملات بین سازمان نوسازی شهر تهران با سازمان نظام مهندسی و ورود دفاتر به بحث نظارت عالی سعی در اصلاح روند ساخت و ساز در سطح محلات بافت فرسوده خود دارند.

ساخت و سازهایی که از مرحله تخریب و گودبرداری تا انتهای نازک‌کاری دارای مشکلات فنی بوده و نیز به علت عدم رعایت نکات ایمنی، منجر به بروز خطرات جانی متعدد می‌شوند. از جمله این نکات می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

مباحث کلی:

1-  در زمان اجرای عملیات ساختمانی، عوامل اجرایی و مسئولان مربوطه (سرپرست اجرا، مجری، مالک، پیمانکار، ناظر) اکثرا در محل حضور ندارند.

2-    عدم حضور "مجری" (طبق مشخصات تعریف شده در مبحث دوم مقررات ملی ساختمان) در اکثر ساختمانها.

3-  با توجه به وضعیت اجرایی ساختمانها که در اکثر موارد نامطلوب و بر خلاف مقررات ملی ساختمان می‌باشند، نیاز به بیمه تضمین کیفیت و اعمال نظارت در مراحل مختلف ساخت از طرف بیمه در ساختمانها محسوس می‌باشد.

4-    دیوارهای پیرامونی دارای عرض کم و برخلاف مقررات ملی ساختمان بودند.

           5-    اجرای غیر اصولی دیوارهای جانبی و داخلی ساختمان، نداشتن کلاف‌بندی برای دیوارها با طول و ارتفاع بیش از حد مجاز، عدم اتصال دیوارهای متقاطع به یکدیگر در تقاطع‌ها و حتی در بسیاری از موارد شاقولی نبودن دیوار و... .

         6-    عدم توجه به مبحث 19 مقررات ملی ساختمان ( عایق کاری حرارتی دیوارهای جانبی، پنجره‌های دو جداره و ...) .

         7-    اجرای غیر اصولی عایق‌های رطوبتی در کف سرویسهای بهداشتی، پشت بام، تراس و آشپزخانه .

            8-    اجرای نادرست و غیر اصولی تأسیسات الکتریکی و مکانیکی.

            9-    اجرای نادرست و غیر اصولی نما (مصالح نامناسب ، اسکوپ نکردن مصالح نما و ...).

10-     عدم وجود پروانه ساختمانی و زونکن کارگاهی و آزمایشات مصالح در کارگاهها.

نکات موارد شهرسازی:

11-    با توجه به تعداد آپارتمانهای در حال ساخت و عدم تامین پارکینگ در داخل ساختمان (طبق جواز شهرداری هر آپارتمان 5/0 پارکینگ دارد) و در زمان تکمیل و بهره برداری از این ساختمانها، مساله عدم وجود پارکینگ که در حال حاضر در منطقه به شدت حس می‌شود، بسیار حادتر خواهد شد.

12-   ساختمانهای قدیمی موجود با بازسازی و تبدیل به ساختمانهای چند طبقه، تراکم جمعیتی بیشتری را خواهند داشت و با توجه به عدم تامین پارکینگ در آنها، مشکلات محلات از این نظر بیشتر خواهند شد.

ایمنی:

13-  ایمنی در هیچ ساختمانی رعایت نشده بود و احتمال خطر بسیار زیادی عابرین را تهدید میکرد.

            14-    عدم جمع آوری علمک گاز، کنتور برق و آب ویا عدم نگهداری صحیح واصولی آن ها در محیط کارگاه.

 5

15-   تجهیز کارگاه‌ها به صورت بسیار ابتدایی و فاقد اصول اولیه بهداشت و مسایل ایمنی.

 6

            16-    تخریب ناقص و غیر اصولی ساختمان‌های فرسوده و قدیمی و عدم توجه به مباحث ایمنی. در بسیاری از موارد دیوارهای پیرامونی به صورت نیمه تمام تخریب شده و احتمال تخریب این دیوارها بر روی عابرین پیاده وجود دارد.

7 

            17-   عدم توجه به خطر تخریب و ریزش ساختمانهای مجاور.

 1

            18-  عدم توجه به نکات ایمنی در زمان گودبرداری و عدم اجرای سازه نگهبان.

             19-  محدود نکردن کارگاه (عدم استفاده از دیوارهای موقت کارگاهی و .... )

           20-  عدم استفاده از جان‌پناه ها برای پرتگاه ایجاد شده در کارگاه (اطراف چاله آسانسور، اطراف ساختمان و ...).

 8

             21-  عدم پوشش سقف پیاده رو و معابر اطراف جهت حفظ ایمنی افراد و وسایل نقلیه عبوری.

 9

22-   مصالح ساختمانی به صورت رها شده در کوچه های تنگ وجود داشتند که برای عابران خطر ساز می‌باشند.

 10

23-  تیرهای برق در وسط کوچه ها قرار گرفته و بالای آنها بالابر و یا شمعهای نگهدارنده سقف ها وجود داشتند که در صورت سقوط هریک، احتمال بروز فاجعه زیاد می‌باشد.

 11

            24-  در استفاده از بالابر، نکات ایمنی رعایت نشده و عابران پیاده از زیر بارِ در حال بالا رفتن، تردد می‌کنند که این امر خطر بسیار زیادی را برای آنها ایجاد می‌کند. حمل بار با بالابر و در بالای محل عبور عابرین بدون رعایت موارد ایمنی و به صورت بسیار خطرناک صورت می‌گیرد.

 12

25-  ساختمانهای مجاور که در مواردی دارای دیواری به ضخامت حدود 5 سانتیمتر بودند، بدون نگهداری رها شده و احتمال ریزش آنها وجود داشت.

نکات سازه‌ای:

           26-   عدم اجرای بتن مگر و قالب بندی صحیح پی.

          27- آرماتوربندی غیر اصولی پی، ستون ها و تیرها و سقف، عدم توجه به فاصله خاموت‌ها، و حتی سایز آرماتور، استفاده از آرماتورهای زنگ‌زده و فرسوده و... .

 13

             28-  ساخت بتن های دستی و عدم توجه به طرح اختلاط و ویبره نامناسب و... .

29-  سازه های مجاورِ هم که دارای بارگذاری مشابه و وضعیت دهانه های مشابه بودند، مقاطع یکسانی نداشتند و این موضوع نشانگر یکسان نبودن مفروضات طراحی نزد طراحان ساختمانها می‌باشد. (با فرض آنکه محاسبات سازه انجام شده باشد و نقشه ها کپی نشده باشند)

30-  از نظر سازه ای، وضعیت ظاهری ساختمانها نامطلوب بوده و در مواردی نیز ستون بتنی روی وسط تیر بتنی قرار گرفته است که این موضوع با هیچ معیاری منطبق نیست، مگر عدم توجه طراح و ناظر و مجری و بی مسئولیتی آنها نسبت به مقررات ملی ساختمان!

 14

31-  اکثرا آرماتورهای انتظار در سازه های بتنی در وضعیت مطلوبی قرار ندارند.

 15

           32-   استفاده از پروفیلهای زنگ زده و فرسوده در سازه‌های اسکلت فلزی‌‌‌، جوشهای نامناسب عدم اجرای ورقهای تقویتی، عدم اجرای ضد زنگ و...

            33-  قالب بندی نامناسب ستونها، تیرها و سقف ها،عدم مهار شمع و جک های زیر تیرها و... .

             34-   تراز و شاقول نبودن ستون‌ها، تیرها و سقف ها.

 16

 

            35-   عدم رعایت درز انقطاع و حتی بروکف ساختمان‌ها.

17 

مبحث 20 مقررات ملی ساختمان

36-  اکثر ساختمانهای موجود، فاقد تابلوی مشخصات بوده و امکان تطبیق آنها با پروانه ها نیست.

   و ده ها مشکل فنی و اجرایی دیگر... .

با توجه به موارد فوق باید گفت که نقش مجموعه مهندسی در ساخت و ساز شهری بسیار کم رنگ وکم اثر می‌باشد، قطعاً مهندسان ناظر ساختمان، یا کنترلی بر روند ساخت و ساز ندارند و آنرا به عنوان مسئله‌ای جدی تلقی نمی‌کنند یا به علم مهندسی اعتقادی ندارند و یا آموخته‌های خود را فراموش کرده‌اند!، زیرا که اگر حتی گوشه چشمی به ساختمانهای تحت نظارت خود داشتند اکنون اکثر پروژه‌های ساختمانی به واسطه یکی از خلاف‌های فنی و اجرایی فوق با دستور توقف عملیات مواجه بود.

در اجرای طرح نوسازی بافت فرسوده، موضوع مقررات ملی ساختمان (بخصوص از نظر مبحث 12 ایمنی و حضور مجری و مباحث 9 و 10 و عدم رعایت آیین نامه حفاظت کارگاههای ساختمانی) تقریبا فراموش شده و "فرسوده سازی" جایگزین "نوسازی" شده است و اکثر اینگونه ساخت و سازها عمری کوتاه خواهند داشت و فقط سرمایه ملی را نابود می‌کنند. در این میان در کنترل ساخت و سازها، سازمانهای مسئول نیز چشم خود را بر روند اجرایی موجود بسته‌اند.

دفاتر خدمات نوسازی:

دفاتر خدمات نوسازی اعتقاد دارند که راه حل این مسئله در گام اول برخورد با خاطیان نیست، زیرا نمی‌توان با اعمال فشار و زور بر ناظران ساختمان یا سازندگان و... مشکلات فنی و اجرایی و خطرآفرین را حل و فصل نمود.

18 

دفاتر خدمات نوسازی و سازمان نوسازی شهر تهران همچون سایر اقدامات خود جهت اثر بخشی هرچه بیشتر، در نظر دارند با روش‌های تبلیغی و ترویجی، در مرحله اول با راهنمایی و ارشاد مهندسان ناظر ساختمان، و سپس با ایجاد تعامل با سازمان نظام مهندسی تهران و ورود مهندسان با سابقه و تجربه بالا با عنوان "ناظران ویژه پروژه‌های ساختمانی" سعی شود که ابتدا مهندسان ناظر را با شیوه‌های ارشادی و توجیهی، آگاه نمایند و سپس در مراحل بعدی و در صورت عدم توجه ناظران به نکات فنی و اجرایی و خصوصاً موارد خطرآفرین با کمک ناظران ویژه و سازمان نظام مهندسی، از طریق شورای انتظامی سازمان به نحوی جدی‌تر با مسئله برخورد نمایند.

19 

دفاترخدمات نوسازی هم‌زمان با توجیه ناظران محترم، اقدام به اطلاع رسانی و آگاه سازی، آموزش سرمایه گذاران، سازندگان و مالکین می‌نماید. در همین راستا با تهیه پکیج های آموزشی ویژه مالکین و سازندگان و برگزاری دوره های آموزشی ویژه، تلاش می‌شود که سایر افراد تأثیرگذار در بخش ساخت و ساز را با ابعاد مختلف خطرآفرینی، فنی واجرایی در حد امکان آشنا کرد. با این روش امید است که ناظران، سازندگان، مالکین دست در دست هم داده و روند نوسازی بافت فرسوده را بسیار جدی تلقی نمایند و با حمایت بیش از پیش مجموعه مدیریت شهری، از ایجاد مجدد "ساختمان‌های فرسوده با ظاهری نوساز"، پرهیز نمایند به شرط آنکه "سازمانهای مسئول بر حسن اجرای عملیات ساختمانی در زمینه رعایت دقیق مقررات ملی ساختمان و ضوابط شهرسازی، نظارت و کنترل خود را به درستی اِعمال نمایند"!

تنها با اعتقاد راسخ به مقررات ملی ساختمان و همکاری همه جانبه سازمان نظام مهندسی و شهرداری و سازمان نوسازی بافت فرسوده و به کار گرفتن مهندسان در بخش "اجرا" می توان انتظار داشت که در آینده شهری زیبا و مقاوم در برابر زلزله داشته باشیم. فراموش نکنیم که تمامی شهر تهران بر روی گسلهای زلزله قرار گرفته است و خطر وقوع آن همیشه ما را تهدید می‌کند!

سرپرست تیم کنترل مضاعف منطقه 17- فرداد صفائیان

 

چراغ راه

Hlink 139

 اين مسأله، بسيار مهم است که ما نبايد وقتي زلزله مي‌آيد، به فكر بيفتيم؛ ما بايد از گذشته ها عبرت بگيريم. خانواده كه اصلي ترين و مهمترين انس يك انسان است، عمدتاً داخل خانه است؛ بچه هاي انسان، همسر انسان، خود انسان در محيط خانه هستند، لذا ما بايد كاري كنيم كه احساس امنيت كنند. ما در اين زمينه گذشته باشكوه و افتخاربرانگيزي داريم. بناهاي عظيم دوران اسلامي و دوره هاي مختلف ديگر، كه با معماري­هاي مختلف، ساخته شده ­اند، اما همه با شاخص استحكام، زيبايي، مصالح خوب، تناسب با محيط و مطمئناً صرفه جويي.

از بیانات حضرت امام خامنه­ ای در ديدار جمعي از اعضاي هيأت مديره نظام مهندسي ساختمان- پنجم اسفند 1383

آمار سایت

بازدیدکننده امروز:0
بازدیدکننده دیروز:1
بازدیدکننده این ماه:61
بازدیدکننده کل:140667

5 میهمان و بدون عضو آنلاین